wtorek, 5 sierpnia 2014

Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie

Muzeum biograficzne poświęcone Janowi Kochanowskiemu, mieści się w klasycystycznym dworze, wzniesionym w XIX wieku dla rodziny Jabłonowskich. Zajmuje sześć sal o powierzchni 250 m2. Zgromadzono tu wiele wydań dzieł poety, opracowania na temat jego życia i twórczości oraz niektóre bezpośrednio z nim związane pamiątki jak dębowy fotel z herbem poety (Korwin), obity skórą z wytłaczanym wzorem oraz żelazne drzwi z inicjałami i herbem poety, pochodzące prawdopodobnie ze skarbczyka, należącego do nieistniejącego już czarnoleskiego dworu Kochanowskich.

Na parterze, w reprezentacyjnej części dworu znajduje się wystawa główna nosząca tytuł Jan Kochanowski - duch miejsca i klimat epoki. Rozpoczyna się w hollu, gdzie symbolicznie z gobelinu Krystyny Czarnockiej "Czarnoleski gospodarz" wita gości Jan Kochanowski ze stojącą u jego boku córką Urszulką. Uzupełnieniem ekspozycji jest portret Jana Kochanowskiego, pędzla Jerzego Mecha.

Do pierwszej sali wchodzimy przez renesansowe, żelazne drzwi z inicjałami i herbem Jana Kochanowskiego. Przedmioty tu zgromadzone wprowadzają widza w wiek XVI.Gobelin Danuty Paprowicz - Michno "Jagielońskie dysputy" przypomina czasy studiów poety w Akademii Krakowskiej. W gablocie wyeksponowana jest kopia księgi immatrykulacyjnej Uniwersytetu z roku 1554.

Sala druga prezentuje twórczość Jana Kochanowskiego z czasów jego pobytu na dworze królewskim w Krakowie. Można tu obejrzeć dawne wydania dzieł poety oraz inne cenne przedmioty, na przykład renesansowy pierścień zaręczynowy, majolikową rzeźbę przedstawiająca głowę kobiecą i kolejny gobelin "Jan Kochanowski sekretarzem króla Zygmunta Augusta" autorstwa Anny Urbanowicz - Krowackiej.

Trzecia sala to ekspozycja okresu czarnoleskiego. Są tutaj dwie kopie obrazów Jana Matejki: "Portret Jana Kochanowskiego" i "Kochanowski nad trumną Urszulki" oraz gobelin Krystyny Czarnockiej "Treny".

Sala czwarta. Jan Kochanowski z żoną Dorotą i córkami w swoim gabinecie. Na pierwszym planie fotel poety z bogato rzeźbioną snycerką, zwieńczoną kartuszem i herbem Korwin - jedna z cenniejszych pamiątek w czarnoleskim muzeum.

Sala piata ukazuje aktywność polityczną poety jako dworzanina królewskiego, posła sejmowego i uczestnika wypraw wojennych. Na pierwszym planie widzimy gobelin Jolanty Owickiej z przedstawieniem teatralnym "Odprawa posłów greckich", którego premiera odbyła się w Krakowie na dworze króla Stefana Batorego i broń z epoki: półpancerz z hełmem, miecz, halabarda i tarcze bojowe.

W ostatniej, szóstej sali można zobaczyć fragmenty portalu z sycyńskiej kaplicy Kochanowskich i obraz z 1877 roku, pędzla Karola Millera "Odwiedziny w Czarnolesie", ilustrujący legendę o pobycie kanclerza i hetmana Jana Zamoyskiego w czarnoleskim dworze.

Do Muzeum prowadzi długa aleja dojazdowa z grupą starych dębów i buków, która przechodzi w kolisty podjazd. Centrum, stanowi gazon, pośrodku którego usytuowany jest pomnik Jana Kochanowskiego dłuta Mieczysława Weltera. Wokół dworu rozciąga się XIX-wieczny park dendrologiczny. Pierwotny dwór nie zachował się. W XIX wieku, na jego fundamentach wybudowano kaplicę. W miejscu słynnej lipy stoi XIX-wieczny kamienny obelisk z symbolicznym sarkofagiem Urszulki i popiersiem Piotra Kochanowskiego (bratanka Jana) oraz z zniekształconym fragmentem Trenu XIII. Obok wystaje z ziemi duży, płaski kamień, który swoim kształtem przypomina ławę. Według przekazów, na kamieniu tym siadywał poeta, dzięki czemu kamień ma cudowną moc. Jeśli ktoś na nim usiądzie zostanie natchniony poetycką weną.