niedziela, 25 października 2015

Karczmiska


Karczmiska zwane pierwotnie "Krampą" wraz z Wietrzną Górą  (Kazimierzem Dolnym), zostały nadane w 1181 roku przez Kazimierza Sprawiedliwego Norbertynkom Zwierzynieckim spod Krakowa ... W  późniejszych  latach Karczmiska należały do starostwa Kazimierskiego i łącznie z nim w XV wieku były własnością rodziny Ostrowskich. W XVI i do połowy XVII wieku miejscowość przeszła w posiadanie rodziny Firlejów, po czym kolejno: Lubomirskich, Radziwiłłów, Sanguszów i Sapiechów. W 1819 roku dobra te przeszły na własność Anny z ks. Sapiechów Sanguszkowej 2v. Sewerynowej Potockiej. W 1829 roku dobra te odkupił od niej Adam Jerzy ks. Czartoryski z pobliskich Puław. W 1832 roku, rząd carski, za udział ks. Adama Jerzego w powstaniu listopadowym, skonfiskował majątki Czartoryskich, które częściowo odkupili od zaborcy Wesslowie i Klemensowscy.

Dworek w Karczmiskach w 1930 roku

Dworek w  Karczmiskach wybudowany  został  w 1840 r.  na  polecenie  Pawła Ignacego Wessla. Kolejny właściciel Mieczysław Wessel, umarł bezpotomnie w 1905 roku, przeznaczając w testamencie majątek na fundację nowo wybudowanej Filharmonii Warszawskiej. W 1907 roku Karczmiska kupił od fundacji Zbigniew R. Strażyc.

Zbigniew R. Strażyc (1874 - 1916)

Janina z Pleszczyńskich Strażyc (1882 - 1934)

Zbigniew Strażyc dokonał rozbudowy dworu i doprowadził majątek do stanu kwitnącego. Zmarł nagle w wieku 42 lat, pozostawiając młodą wdowę z dwojgiem kilkuletnich dzieci  ...


Od 1917 roku majątek prowadzi wdowa po Zbigniewie, Janina Strażyc a następnie przejmują go jej dzieci: Stanisław (1909 - 1960) i Janina (1912 - 2007).


Ostatnia właścicielka Karczmisk, córka Zbigniewa Strażyca - Janina (Janulka), w czasie II wojny światowej wyszła  za  mąż  za  Stefana Michałowskiego,  noszącego  wówczas  konspiracyjne  nazwisko  „Dobrowolski”. To było jej  drugie małżeństwo,  bardzo  udane,  z którego urodziło  się  dwoje  dzieci.  Zaraz  po  wojnie  bezpieka  aresztowała  "Dobrowolskiego". Wkrótce  po  aresztowaniu zginął w niewyjaśnionych do  końca okolicznościach. Janulka miała też swoją przeszłość konspiracyjną. Była organizatorką pierwszej podziemnej organizacji niepodległościowej na swoim terenie. Jeżdżąc konno od majątku do majątku organizowała siatki oporu. Działalność ta nie trwała długo - bo  już  w  1940  roku,  po czyimś donosie  Janulka  znalazła się w  lochach  Gestapo na Zamku Lubelskim. Karczmiska „poszły  w  Liegenschaft”,  jako  mienie  bezpańskie ...


Po zakończeniu II wojny światowej Janulka ułożyła sobie życie w Paryżu, a jej starszy brat Stanisław w Łodzi ... Dworek w Karczmiskach po reformie rolnej stał się własnością państwową. Obecnie mieści się tu Gminna Biblioteka i Dom Kultury.